Μόρια της Ποντιακής Γλώσσας..συνέχεια 5..

Ζαέρ.

Λέξη ξένη που σημαίνει ίσως: Ζαέρ κάποιος εσέβεν απέσ’ και εκάτσεν κα’. Ζαέρ αύριον θα γυρίζ’ νε. Έ γραμμένο θε να ήτονε ζαέρ.

Ζατί.

Είναι το Τούρκικο ζατέν και σημαίνει:

1) Καθόλου: Οι παλαιοί ζατί ας σ’ αοίκα πράγματα ‘κ εφοούσαν, κι ατείν’ πα ζατί ‘κ υποψιάσταν. Εχπαράγα άμα ζατί πα ‘κ εχπαράγα.

2) Άλλωστε: Η Τουρκία ζατί βάρβαρον έθνος έν’. Ζατί ο λόγον πα λέει ατό. Και ζατί να εθέλ’ νεν πα να γυναικίζ’, τσι θα επαίρ’ νεν ατόν.

Θενά.

Έγινε από το θέλω να και σημαίνει θα: Θενά γυρεύω μάστοραν, θενά ζητώ αργάτεν. Ατώρα κελαηδούν’ και λέγ’ νε θεν’ αποθάν’ Ακρίτας. Στον Θό σ’ στον Θο σ΄καλόγρα μου κα’ θενά ερωτώ σε.

Θά – χά.

Προήλθε από το θέλει να, και τη σημασία του αυτή διακρίνουμε σε πολλές προτάσεις. Εγώ ατόν θ’ αλίζ’ ατόν και ‘ς σον Μεχμέτ θα στείλω. Εγώ θα γίνωμαι σύντεκνος να στεφανώνω σε.

Οι άλλες ονομασίες του είναι:

1) Μελλοντική με την υποτακτική για σχηματισμό του Μέλλοντος.Τη κόσμονος το βίον χα χαρίζω σας. Ποίος θα κερδίζ’ αβούτο τον πόλεμον

2) Πιθανολογική: Κάποιος θα επέθανεν και κρούει το κωδόν θανατικά. Για να μη έρ’ ται οσήμερον θα ερρώστεσεν.

Σημ.: α) Μπορεί να συνυπάρχουν και οι πιθανολογικές λέξεις ίσως, αμόν ντο φαίνεται, αμόν ντ’ εγροικώ, πιστεύω κ.τ.ο. Άμον ντ’ ομάζ΄θα επήεν ‘ς σην ξενιτείαν ας σην τυρρανισίαν ατ’.

β) Μπορεί όμως να συνυπάρχουν λέξεις που σημαίνουν βεβαιότητα (βέβαια, χωρίς άλλο..) Εσύ χωρίς άλλο θα έξερες ντο εμέτσεν. Εκείνος βέβαια ‘κι θα επέγ’ νεν μαναχός.

γ) Δυνητική: Ποίος θα επίστευεν πως ατός έτον ο κλέφτες. ‘Κι θα έλεγα ότι ατός χτίζ’ αέτσ’ έμορφα.

4) Όπως φαίνεται και από τα προηγούμενα παραδείγματα το θα με τον παρατατικό σημαίνει πως ο λόγος γίνεται για κάτι, που επρόκειτο να γίνη στο παρελθόν: θα εγλύτωνεν αν εκούζ’ νεν τον δατρόν. Θα εδέναμε την κοσσάραν ας σο ποδάρ’. Θα εκρύφκουμες και θα επιάναμε τον αλέπον.