Μόρια Ποντιακής Γλώσσας συνέχεια …10η

Πά

Είναι και συμπλεκτικός σύνδεσμος. Έγινε από το πάλιν, έχει σημασία του και, αλλά ακολουθεί τη λέξη στην οποία αναφέρεται: Το σκύλλ’ το δίκαιον πα, δίκαιον εν’. Έδωκεν και έναν οκάν πα κερίν.

Πασκεί – πασκείμ – πασκείμ το – πασείμ το – πäσμ – πäσμείν

Κατά το γλωσσολόγο Ν. Ανδριώτη από το μην πας και ένι το και σημαίνει μήπως: Εμάς αδά που έστειλαν πασκ’ είπεν, φα’ και πία; Πάσκει είπα καλά ευτάει; Ο παλαλόν πάσκει ντο έχ’ κέρατα;

Παρέ – παρέμ

Σημαίνει τουλάχιστο: Παρέ ναφιλέν μη κολατίουμες. Μάννα, παρέ ας ετρώγαμε. Θα κλώσκεσαι οπίσ’ και με το ζόρ πα, παρέ μη δεικνύης την κακία σ’.

Παρέξ

Από το παρά – έξω και σημαίνει κυριολεκτικά μακριά από, με το συμπάθειο: Παρέξ’ και τη προσωπί σ’. Παρέξ’ και τα τίμια πρόσωπα. Παρέξ’ και τη τραπεζί.

Πέλκι – πέλκιμ – πäλκι – πέκι – πäκι – μπέλκι

Είναι τούρκικο και σημαίνει ίσως, πιθανό: Πέλκι παίρει λίον άνασην η φτωχή. Είπε, μπέλκι κοιμούντανε, μπέλκι εμεθύξανε. Ο γι- άλλο είπε, πέκ αδά επουκά ‘ς σο καΐκ εν’ κάποιος.

Πιλέ – πιλä

Είναι τούρκικο και σημαίνει ακόμα και: ‘Σ σα παλä τα χρόνä αραπάδας πιλä ‘κ έσαν. Δäβολος πιλä ‘κ επόρ’ νεν μα εβγαίν’ απάν’.

Πιρνά – πουρνά – οπουρνά

Από το πρωινά και σημαίνει αύριο πρωί. Οπουρνά ας φύγωμες. Πιρνά, πιρνά εσκώθαμε και εσέβαμε ‘ς σην στράταν. Οσήμερον ντο επορείς να ευτάς, ‘ς σο πουρνά ‘κι θα αφήντζ’ ατό.

Πούμερ’

Από το που – μέρος και σημαίνει σε ποιο μέρος: Τα πούμερ εν’ η χαρά, τα πούμερ εν’ ο γάμος. Μάρθα τα πούμερ γίνεται τα πούμερ ευρισκάται.

Πριν – πριχού – πριχούν

1) Προτού: Έρχεσαι πριχού ο πετεινόν κούζ’ το μέρωμαν.

2) Προηγουμένως: Ατό είπαμ’ ατό πρίν. Ντο είπαμε πριν απιδέβα.

Πώς

Αρχαίο επίρρημα και σημαίνει:

1) Με ποιο τρόπο: Πώς θα ζούμε. Πολεμώ πώς να γλυτώνω ας σο κακόν.

2) Γιατί: Πώς καλατσεύν αέτς; Πώς ‘κ ερώτεσες ατόν.

3) Είναι δύσκολο, είναι αδύνατο: Πώς να αγαπάς αοίκον άρθωπον κακόν;

4) Με το και εκφράζει έντονη απορία: Ας σ’ ατόσον ψηλά ερούξες και πώς ‘κ εσκοτώθες;

5) Σε σχετλιασμούς: Αχ μάννα, εγώ πώς θ’ αποθάνω. Αχ πουλί μ’, εγώ πώς να λέγω το θάνατον τη παιδί ατς;