Παρατηρήσεις για τα Αποφατικά Μόρια

Παρατηρήσεις για τα Αποφατικά Μόρια

            Τα αποφατικά μόρια ‘κι (ούκ), μη, γιοκ και νε διαφέρουν στη σημασία. Το ‘κι φανερώνει πως αυτός που μιλάει αρνείτε την πραγματικότητα ενός ισχυρισμού: ‘Κι θέλ’ ατον, ‘κι θέλ’ ατον, κυλίστ’ äτον ας έρ’ται. ‘Κ έμ’ νεν κι αζούχ’ πα ‘κ είχεν. Κανείς σ’ αλλουνού το χαλκοτσούκ κορκότα ‘κι βάλλ’.

            Το μη φανερώνει πως αυτός που μιλάει, αποκρούει την πραγματοποίηση μιας σκέψης, μιας επιθυμίας: Μη κλαις κιφάλ’ ντ’ εδέβασες. Μ’ ευτάς με και αλλάζω πίστ’. Μη πας οσήμερον ΄ς σην δουλείαν.

            Η σημασία του γιόκ είναι αντίστοιχη προς τη σημασία του ‘κι: Γιόκ, χάρε, εκείνος εν’ άρρωστος. Γιόκ, εσύ δέβα εμπρό. Άλλο μη λές – Γιόχ, γιόχ.

            Το νε σημαίνει ότι και το ούτε: Νε άσπρον άλογον είδα νε μάυρον. Νε το καλόν ατ’ και νε το κακόν ατ’.

            Όσο για τη συντακτική τους χρήση, το ‘κι χρησιμοποιείτε μόνο με ρήμα και ποτέ με άλλο όρο της πρότασης ή μονάχο του.

            Το μη χρησιμοποιείτε με οποιοδήποτε  όρο της πρότασης: Μη στράφς και μη βροντάς. Μη το χέρι σ’ ‘ς σο στόμα σ’.

            Το μη και το γιοκ μπορούν να επαναλαμβάνονται στην ίδια πρόταση για έμφαση. Γιοκ, γιοκ, χάρε εκείνος εν’ άρρωστος. Μη, μη, μη, θα καίεσαι.

 Πλεονασμός Άρνησης

            Όταν σε μια πρόταση προηγείται ένα από τα αποφατικά ‘κι, μη, γιοκ, μπορεί να ακολουθεί το νε σαν προσθετικό ή επιδοτικό: Αύριον ‘κι θα έχωμε νε ψωμίν και νε φαείν. Άλλο ‘κ επορεί νε να δεβάζ’ και νε να γράφτ’.

            Όταν όμως προηγείται το νε, τότε το ‘κι, μη, γιοκ δε μπορούν να ακολουθούν: Ατός νε παιδία έχ και νε σκυλλία.