Το λαϊκό θέατρο του Πόντου «ΟΙ ΜΩΜΟ(Γ)ΕΡΟΙ» ή αλλιώς «ΚΟΤΖ(Σ)ΑΜΑΝΙΑ»από την Παρθένα Τσοκτουρίδου.

Το λαϊκό θέατρο του Πόντου
«ΟΙ ΜΩΜΟ(Γ)ΕΡΟΙ» ή αλλιώς «ΚΟΤΖ(Σ)ΑΜΑΝΙΑ»από την Παρθένα Τσοκτουρίδου.

Μωμοέρια ή ΚοτζαμάνιαΤο λαϊκό θέατρο του Πόντου «ΟΙ ΜΩΜΟ(Γ)ΕΡΟΙ» ή αλλιώς «ΚΟΤΖ(Σ)ΑΜΑΝΙΑ» θα παρουσιαστεί για πολλοστή φορά και φέτος από ποντιακούς συλλόγους σε χωριά και πόλεις. Δεν έχει σημασία αν είναι οι «ΚΑΠΝΑΝΤ» από τη Ματσούκα ή οι «ΧΟΥΣΠΟΙ» από το Καρς είτε οι «ΠΟΡΔΑΛΑΝΤ» από τη Σεβάστεια. Σημασία έχει πως θα χορέψουν αναβιώνοντας και τούτη τη χρονιά την παμπάλαια τούτη παράδοση των προγόνων μας και σατιρίζοντας πιθανόν τους ντερέμπεηδες ή τους τοπικούς πασάδες του Πόντου. Μπορεί μάλιστα και τη νάρκωση της φύσης, το χειμώνα και την ανάστασή της ή την άνοιξη; Ποιος ξέρει! Οι Μωμόγεροι ή αλλιώς Κοτζαμάνια θα ψυχαγωγήσουν και πάλι το κοινό με τον ιδιαίτερο κουτσό τους χορό. Ορίστε!…Τι ρωτάτε;… Γιατί κουτσαίνουν; … Ποιος ξέρει; …Μπορεί να τους δάγκωσε η Μορμώ. Εκείνη η άσχημη λάμια που φοβέριζε και δάγκωνε τα παιδιά και τ’ άφηνε κουτσά. Εξ ου και οι γνωστές σε όλους μας μάσκες, τα Μορμολύκεια, τα οποία βέβαια στις μέρες μας δεν χρησιμοποιούν οι νέοι μας χορευτές. Μωμόγεροι, λοιπόν! Τι είναι τελικά αυτοί οι Μωμόγεροι; Είναι ν’ απορεί κανείς! Λαϊκό θέατρο, σάτιρα, χορευτικό; Τι απ’ όλα αυτά; Ή όλα αυτά, που μας κάνουν ένα έθιμο, που πηγάζει από την ίδια την κοινωνία; Μάλλον! Οι Μωμόγεροι, αγαπητές φίλες και φίλοι αναγνώστες, είναι οι ζωντανοί, αληθινοί ήρωες του ελληνικού πολιτισμού, που διατήρησαν τις ιστορικές ρίζες μας από τα αρχαία χρόνια και μας συνδέουν μ’ αυτά με την μυστηριακή δύναμη του χορού του.

Κατά μαρτυρίες των Εορδαίων Κομνηνιωτών, οι Πόντιοι χορευτές δεν ήταν τίποτε άλλο από αντάρτες στα βουνά, που όταν κατέβαιναν στα χωριά τότε του Πόντου για προπαγάνδα, (για τον ξεσηκωμό δηλ. του Γένους), φορούσαν την Μωμογερίστικη στολή τους και παρουσίαζαν έναν ομαδικό πολεμικό χορό εκτελώντας φιγούρες σαν ιδιαίτερες φάσεις του όλου χορού. Ένα φαινόμενο που παρατηρούνταν με παρόμοιο τρόπο και σε πολλά μέρη του ελλαδικού χώρου, όπου ντύνονταν καρναβάλια με τσολιαδίστικη στολή και έδιναν μηνύματα στους Έλληνες εναντίον των Τούρκων.

Οι Μωμόγεροι, με τα παραγγέλματα που τους έδινε ο αρχηγός τους στην τούρκικη γλώσσα, λόγω κωλύματος του στην ελληνική, ήταν τα δείγματα των καταπιεσμένων Ελλήνων από τον Τούρκικο ζυγό. Κι επειδή χρονολογικά το έθιμο των Μωμόγερων κρατάει τις ρίζες του από τον 6ο αι. π.Χ. μέχρι σήμερα, οι σημερινές γενιές έχουν χρέος να διατηρήσουν και να διασώσουν την παράδοση αυτή δίνοντας τα σημερινά δικά τους μηνύματα για την διατήρηση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, η οποία είναι η διαθήκη των πρόγονων μας, σε ένδειξη φόρου και σεβασμού στη μνήμη τους. Οι σημερινοί Μωμόγεροι αναπαριστώντας την ιστορία του παρελθόντος πρέπει να είναι πρωτοπόροι για την εμψύχωση του έθνους μας στις δύσκολες στιγμές μας και να ακολουθούν τα παραδείγματα των προγόνων μας. Να επαγρυπνούν πάντα για τα εθνικά μας συμφέροντα και να τα καταγράφουν επηρεάζοντας συνειδήσεις και στέλνοντας μηνύματα στις επόμενες γενιές μας. Να συμβάλλουν στη κατάκτηση της εξέλιξης και τη συνέχιση του πολιτισμού μας. Έτσι, λοιπόν, θα θαυμάσουμε στα τοπικά μας μέρη τους αγαπητούς σε όλους μας Μωμόγερους! Τους Μωμόγερους με τις εντυπωσιακές περικεφαλαίες, άλλες προαλεξανδρινές, άλλες αλεξανδρινές και άλλες κολοκοτρωναίικες, που έχουν ρίζες φυτεμένες εδώ και αιώνες βαθιά μέσα στο νου και είναι απλωμένες μέσα στην καρδιά τους. Ρίζες που ανταμώνουνε στο πέρασμα των αιώνων και τυλίγονται μεταξύ τους τόσο γερά, που στάθηκε αδύνατο κανείς να τις ξεμπλέξει. Αυτές πλέκονταν ακόμη περισσότερο ανά τους αιώνες και παρουσίαζαν πλέον κοινά σημεία προς μίμηση και παραδειγματισμό. Θα θαυμάσουμε τις περικεφαλαίες των Ποντίων Μωμόγερων που κοσμούσαν τα κεφάλια των τίμιων και επαναστατών ανδρών και κατακτητών της προ και Αλεξανδρινής, καθώς και της Κολοκοτρωναίικης εποχής. Των αντρών που ήταν πάντα ερωτευμένοι με την πατρίδα τους και πολέμησαν παλικαρίσια για την ανάσταση της ελληνικής φυλής μας.

Θα δούμε τις περικεφαλαίες, στις οποίες κρέμονται οι τρεις διαφορετικού χρώματος κορδέλες, που αναμφισβήτητα συμβολίζουν τα χρώματα της ελληνικής μας σημαίας με το άσπρο και γαλάζιο. Όσο για το τι συμβολίζει το κόκκινο χρώμα της τρίτης κορδέλας, ε… ασφαλώς ήταν παραπλανητικό, ώστε να μη καταλάβαιναν οι Τούρκοι τον συμβολισμό των δυο άλλων χρωμάτων. Δεν ξέρω εάν διατηρείται εξ ολοκλήρου την παράδοση και μέλλεται να δείτε τη νύφη των Μωμόγερων, η οποία συμβολίζει την Ελλάδα ή και τον γαμπρό που συμβολίζει την Ευρωπαϊκή βοήθεια, – την οποία περίμεναν να έρθει σ’ ένα ξύλινο άλογο, όπως τον Δούρειο ίππο – και οι οποίοι ενωμένοι μαζί, καταφέρονταν εναντίον των Τούρκων προσδοκώντας τη νίκη. Ούτε γνωρίζω αν θα δείτε τον Άρκον, τον Πασιά, τον Αράπ’, τον Γιατρόν, τους διαβόλους ή και τον αστείο Γιογκουβάρη, που έβαζαν πίσω του άχυρα και τα έδιναν φωτιά για να προσηλώσουν την προσοχή των Τούρκων πάνω του και να δώσουν κατόπιν αυτοί τα απελευθερωτικά τους μηνύματα στους δικούς τους ανθρώπους. Γιατί το έθιμο έχει και… κλέψιμο της νύφης και… χρηματικό δώρο, το «παχσίς», που δίνουν για να πάρουν πίσω τη νύφη. Αν το δείτε, τότε πάρτε όλοι από ένα ματσούκι σαν τους Μωμόγερους, να διώξουμε τους κλέφτες της νύφης, της Ελλάδας μας, θέμα πολύ επίκαιρο, με απελευθερωτικά μηνύματα για τους ξένους με τον οικονομικό τους πόλεμο στη χώρα μας στις μέρες μας. Πάρτε απ’ το χέρι και τον Άρκον, που συμβολίζει την Εθνική μας Αντίσταση, να ξεσχίσει τους βασανιστές μας, εξαγριωμένος, με τα μυτερά του νύχια και να παλέψει όρθια με τα πόδια, τα νύχια, τα δόντια. Να διώξει όλους τους εθνικούς κινδύνους που μας απειλούν και να υπερασπίσει τα οικονομικά μας συμφέροντά σώζοντας μας. Πάντα όμως λόγω της εξημέρωσής του με χορό και παιχνίδια.Αγαπητές φίλες και φίλοι, τα πολλά λόγια περιττεύουν! Όταν ακούσουμε τη μουσική και τα τραγούδια των Μωμόγερων και τους δούμε να χορεύουν, ας χορέψουμε όλοι μαζί τους με τους ήχους της ποντιακής λύρας. Ας γυρίσουμε από γειτονιά σε γειτονιά, από σπίτι σε σπίτι κι ας τιμήσουμε μαζί τους το αρχαίο αυτό έθιμο των προγόνων μας ταυτόχρονα με τα εκατό χρόνια της απελευθέρωσης μας από τον ξένο ζυγό. ΤΙΖΕΛΟΥΜ ΠΑΚΑΛΟΥΜ, Μωμόγεροι!… (χορευτικό συνθηματικό των Μωμόγερων)… Ανυπομονούμε να σας δούμε να μπαίνετε στη σειρά και να χορεύετε τον Μωμογερίστικο χορό σας να σας απολαύσουμε!….